شمس الدين محمد بن محمود الشهرزوري ( مترجم : تبريزى )
405
نزهة الأرواح وروضة الأفراح ( تاريخ الحكماء قبل ظهور الإسلام وبعده ) ( فارسى )
اهل زمان او معترف به شان او بودند ، حتى دشمنان و حسودان او ، واحدى درين باب با او مناقشه و منازعه نداشت ، از آن جمله خطوط را خوب مىنوشت ، و ادوات و آلات آن بسيار داشت « 2 » . لغت عرب را به يادداشت ، و او را در نحو و عروض وسعتى بود ، و اشتقاقات و استعارات را نيكو مىدانست و دواوين جاهليت و اسلام را حفظ نموده بود . پنجاه بيت را به يك شنيدن ياد مىگرفت . و او را به علوم هندسه و طب و منطق و فلسفه و الحان « 3 » خصوصيتى بود كه هيچ كس در زمان او به حضور او اظهار بر دانش اين علوم جرأت نمىنمود ، مگر اينكه به طريق استفاده چون عامرى بعد از آنكه شرح كتب ارسطو نموده به بغداد رفته بود او را بر ساير فضلاى عصر برگزيد « 4 » . 90 ، 2 - كم سخن بود ، هرزهگوئى را عيب مىنمود ، مگر آنكه ازو سؤال كنند . و اگر مىيافت كسى را كه فهم سخن او مىكرد ؛ منبسط و شكفته مىشد ، و سخنان افاده مىفرمود كه از غير او ميسر نبود ، با كمال فصاحت و بلاغت . و از خوشخوئى كه داشت هرگاه عالمى يا صاحب فن پيش او در مىآمد او ساكت مىبود ، و گوش مىداشت ، تا چه شنود ، بعد از شنيدن كمال تحسين به جا مىآورد چنان كه به اين خوبى سخن نشنيده بودم . و به اين جهت صحبت و مكالمهء علما با او به طول مىكشيد ، و صورت تكرار مىپذيرفت . اتفاقا هر كه ازو چيزى مىپرسيد ، يا به حضور او بحث مىگذشت ؛ او رغبت مىنمود به اتمام آن بحث و شكفته روئى و خوش گوئى و توجه خاطر ، و آنچه از اسرار علوم بود در آن معنى باز مىنمود ، و جمعى كه گمان دانش به خود داشتند به خدمت او مىشتافتند ، و ازو بخشش و عطايا مىيافتند . 90 ، 3 - و او عالم بود به حيلهها و انواع جنگها با كمال شجاعت و قرار دل در وقت جنگ .
--> ( 2 ) - د : مىداشت . ( 3 ) - نسخهها : و الهيات . ( 4 ) - د : فضلا برگزيد .